W praktyce problem z „antyradarami” nie sprowadza się wyłącznie do samego uruchomienia urządzenia w czasie kontroli, bo istotne znaczenie ma też to, czy jest ono przewożone w stanie wskazującym na gotowość użycia. W artykule porządkuje się więc, co wynika z polskich przepisów oraz jak podobne regulacje bywają różne w innych państwach, gdzie czasem rozdziela się zakaz posiadania i zakaz używania. Na tym tle czytelniej widać, dlaczego ryzyko prawne zależy od wariantu zachowania, a nie od jednej etykiety urządzenia.
Co zakazuje art. 66 ust. 4 pkt 4 Prawa o ruchu drogowym w przypadku antyradarów
Art. 66 ust. 4 pkt 4 Prawa o ruchu drogowym przewiduje zakaz dotyczący urządzeń „informujących o działaniu sprzętu kontrolno-pomiarowego” używanego przez organy kontroli ruchu drogowego. Zakaz odnosi się nie tylko do wyposażenia pojazdu w takie urządzenie, ale także do jego przewożenia w „stanie wskazującym na gotowość użycia”.
Istotne jest pojęcie „stanu wskazującego na gotowość użycia”. W praktyce chodzi o sytuacje, gdy urządzenie jest wyjęte z fabrycznego opakowania i znajduje się w przestrzeni pojazdu w miejscu, które umożliwia użycie (np. w kabinie, w schowku lub w bagażniku). Przewożenie ma być dopuszczalne dopiero wtedy, gdy urządzenie jest fabrycznie zapakowane, a zabezpieczenie opakowania pozostaje nienaruszone (np. zaplombowane lub zabezpieczone tak, jak fabrycznie dostarczono).
- Wyposażenie pojazdu: w świetle przepisów zakazane może być wyposażenie pojazdu w urządzenia informujące o działaniu sprzętu kontrolno-pomiarowego używanego przez organy kontroli ruchu drogowego.
- Przewożenie w gotowości: w świetle przepisów zakazane może być przewożenie takiego urządzenia w stanie wskazującym na gotowość użycia.
- „Gotowość do użycia”: ryzyko może wzrosnąć przy przewożeniu urządzenia rozpakowanego i umieszczonego w miejscu umożliwiającym szybkie użycie (np. w kabinie, schowku lub bagażniku).
- Fabryczne opakowanie: w praktyce przewożenie bywa uznawane za mniej problematyczne, gdy urządzenie jest fabrycznie zapakowane, a zabezpieczenie opakowania pozostaje nienaruszone.
Znaczenie ma także sposób oceny funkcjonalnej: samo przedstawienie urządzenia jako „informującego” może nie przesądzać, jeżeli w ocenie organu działa ono jak sprzęt wpływający na kontrolę pomiarową albo jest rozumiane jako urządzenie przygotowane do takiego działania, w szczególności przez pryzmat „gotowości do użycia”.
Jaką odpowiedzialność może wiązać się z posiadaniem lub używaniem antyradaru w Polsce: art. 97 Kodeksu wykroczeń
W Polsce wyposażenie pojazdu w urządzenie informujące o działaniu sprzętu kontrolno‑pomiarowego (w praktyce często nazywane „antyradarem”) może wypełniać znamiona wykroczenia z art. 97 Kodeksu wykroczeń. W razie stwierdzenia czynu sprawca może podlegać karze w postaci grzywny albo nagana, przy czym grzywna może sięgać do 3000 zł.
| Sankcja | Na czym polega | Górna granica |
|---|---|---|
| Grzywna | Kara finansowa za naruszenie kwalifikowane z art. 97 Kodeksu wykroczeń | do 3000 zł |
| Nagana | Kara o charakterze „ostrzegawczym”, stosowana zamiast grzywny w zależności od oceny czynu | – |
Wysokość reakcji organu może zależeć od konkretnych okoliczności sprawy (np. oceny wagi czynu), dlatego przewidziano co najmniej grzywnę do 3000 zł lub naganę.
Jak organy mogą ustalać, że w pojeździe jest antyradar lub że był używany
Organy mogą ustalać, że w pojeździe znajduje się urządzenie informujące o działaniu kontroli albo że mogło być używane, m.in. na podstawie okoliczności ujawnionych podczas czynności kontrolnych.
- Reakcja aparatury pomiarowej (odczyt prędkości): w opisie praktyki wskazuje się, że nowoczesne fotoradary mogą rejestrować zakłócenia i ujawniać informacje dotyczące błędów pomiaru. Taki odczyt bywa traktowany jako sygnał, że mogło dojść do oddziaływania ze strony urządzenia, co może skutkować dalszymi czynnościami.
- Dostrzeżenie urządzenia podczas kontroli: funkcjonariusze mogą zauważyć urządzenie w pojeździe, zwłaszcza gdy jest umieszczone w widocznej części samochodu. W razie podejrzeń mogą podjąć czynności kontrolne, w tym przegląd pojazdu, na podstawie uprawnień wynikających z ustawy o policji.
Ukrycie urządzenia nie zawsze musi zapobiegać ujawnieniu, ponieważ w praktyce istotne są realne okoliczności kontroli oraz sposób oceny zebranego materiału.
Czy za antyradar są punkty karne: co wynika z aktualnych przepisów
W Polsce punkty karne nie wynikają z „samej obecności” urządzenia jako takiej, lecz z kwalifikacji czynu i jego ujęcia w ewidencji kierujących naruszających przepisy ruchu drogowego. W tym zakresie istotne jest rozporządzenie wykonawcze dotyczące ewidencji.
Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 14 września 2023 r. w sprawie ewidencji kierujących nie przewiduje już kodu odpowiadającego antyradarom z art. 66 ust. 4 pkt 4. Wskazywany dawniej w uchylonym załączniku kod H07 łączył się historycznie z punktacją, ale w aktualnej ewidencji takie przypisanie nie występuje. Jednocześnie pojawia się kod H05, jednak wiąże się on z art. 66 ust. 4 pkt 3, co oznacza, że nie powinien być traktowany jako oczywisty „odpowiednik” antyradarów z art. 66 ust. 4 pkt 4.
Rozbieżności w praktyce mogą wynikać ze sposobu kwalifikacji i ewidencji, dlatego w opisach pojawia się zastrzeżenie, że samo zatrzymanie dowodu rejestracyjnego z powodu „używania” bywa uzależnione od tego, jak organ opisze czyn i na jakiej podstawie prowadzi czynności.
- Aktualna ewidencja (14.09.2023 r.): brak kodu odpowiadającego antyradarom z art. 66 ust. 4 pkt 4.
- Kod H05: odnosi się do innego przepisu (art. 66 ust. 4 pkt 3), więc co do zasady nie pełni roli „zamiennika” dla art. 66 ust. 4 pkt 4.
- Historia ujęcia czynu: w uchylonym rozporządzeniu wskazywano kod H07, który był łączony z punktacją (np. podawano 3 punkty).
- Interpretacja w konkretnej sprawie: w praktyce rozbieżności mogą dotyczyć sposobu kwalifikacji i tego, jakie konsekwencje organ wiąże z opisanym zachowaniem (np. w kontekście ewidencyjnym).
Antyradary za granicą: posiadanie vs używanie i przykładowe podejście w różnych krajach
W innych krajach przepisy dotyczące antyradarów często rozróżniają posiadanie oraz używanie. To rozróżnienie wpływa na to, czy ryzyko prawne dotyczy samego przewożenia urządzenia, czy dopiero korzystania z niego podczas jazdy. Wskazywane konsekwencje mogą obejmować sankcje finansowe, a w niektórych państwach także dodatkowe środki, takie jak konfiskata urządzenia lub zniszczenie.
| Kraj | Posiadanie | Używanie | Przykładowy typ konsekwencji |
|---|---|---|---|
| Anglia (Wielka Brytania) | Dozwolone | Dozwolone | Ryzyko karne opisywane jako mniejsze |
| Austria | Zakazane | Zakazane | Grzywna i konfiskata urządzenia |
| Belgia | Zakazane | Zakazane | Grzywna lub pozbawienie wolności oraz konfiskata i zniszczenie urządzenia |
| Francja | Zakazane | Zakazane | Grzywna, konfiskata urządzenia, a nawet pojazdu |
| Włochy | Dozwolone | Dozwolone | Brak wskazywanych sankcji w porównaniu |
| USA | Dozwolone (w większości stanów, w samochodach osobowych) | Zakazane (w pojazdach ciężarowych) | Ryzyko zależne od typu pojazdu |
Największe ryzyko jest wskazywane w sytuacjach, gdy zakazane jest zarówno posiadanie, jak i używanie, a w konsekwencjach pojawia się konfiskata (czasem także surowsze środki, w tym pozbawienie wolności). Tam, gdzie dopuszcza się posiadanie i używanie (np. w opisywanym ujęciu dla Anglii i Włoch), nadal mogą obowiązywać lokalne wymogi, a zasady mogą się różnić między jurysdykcjami.
- Anglia (Wielka Brytania): posiadanie i używanie wskazywane jako dozwolone.
- Austria i Belgia: w porównaniu podawany jest zakaz zarówno posiadania, jak i używania oraz sankcje obejmujące m.in. konfiskatę (w Belgii także zniszczenie urządzenia).
- Francja: opisywany bezwzględny zakaz posiadania i używania oraz konsekwencje obejmujące m.in. konfiskatę urządzenia, a nawet pojazdu.
- USA: przepisy opisywane jako zależne od typu pojazdu (inne podejście dla samochodów osobowych i ciężarowych).
Jeśli sprawa ma być oceniana pod kątem konkretnych konsekwencji prawnych, warto omówić stan faktyczny z prawnikiem.
Najnowsze komentarze